İnsanın kendi dışından tesbit edilen ve adına "gelişme" denen hedeflere varabilmesi için öncelikle insan´ı ve toplum´u tanınması gerekir. Cevdet Said, bu kitabında, farklı kalkış noktalarından hareket ederek ve başka amaçlar güderek insanın ve toplumun değişme sorunlarını araştırmaktadır. Vardığı sonuç çarpıcıdır. Bu iki öznenin "gelişme" denen sonu belirsiz tarihsel maceranın aracı değil, aksine kendi tarihini kendisi yapabilecek gücün ve imkânın kendisi olduğunu vurgulamaktadır.